TCMB Reeskont ve avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranları değişti.

TCMB Reeskont ve avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranları değişti.

19 Aralık 2020 Cumartesi 03:41 - 452 Görüntülenme

Resmi Gazetede yayımlanan (19.12.2020-31339) tebliğle, TC Merkez Bankası tarafından vadesine en çok 3 ay kalan senetler karşılığında yapılacak reeskont işlemlerinde uygulanacak reeskont faiz oranı yıllık yüzde 15,75 ve avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranı ise yıllık 16,75 olarak tespit edilmiştir. Bu oranlar 19.12.2020 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.

Adatlandırma

Ticari hayatın bir gerçeği de, hiçbir işletmenin elinde atıl fon tutmayacağıdır. Gerçekten ticari ilişkileri içerisinde, tabiri caiz ise bir kuruşunun dahi hesabını yapan basiretli bir tüccar, kasasında asla normal ihtiyacı dışında bir meblağ tutmayacak ve bu nakit fazlasını mutlaka çeşitli finansal araçlar vasıtasıyla değerlendirecektir.

Kasa hesabının günlük olağan ihtiyaçlarının üzerinde olduğu zaman vergisel yaklaşım; kasada fiilen yer almayan meblağın işletme sahipleri tarafından işletmeden çekildiği ve kendi şahsi inisiyatiflerinde ve şahsi ihtiyaçları için kullanıldığı şeklinde olacaktır. Ticaret Kanununa göre; hükmi şahsiyet olarak faaliyet gösteren şirketler, şirket ortaklarının kişiliği ile kesinlikle birbirinden ayrılmaktadır. Ticari faaliyetler çerçevesinde şirkete ortak olan gerçek ya da tüzel kişi ile şirkete ortak olmayanlar arasında hiçbir fark yoktur.

Kasada ticari teamüllere göre yüksek miktarda bir nakit tutuluyorsa, bunun nedeni araştırılmalı ve bu durum VUK’nun 3’üncü maddesi ve KVK’nun Transfer Fiyatlandırılması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı hükümleri bakımından irdelenmelidir. Olması gereken; işletmenin olağan ihtiyaçları kadar nakdin işletme kasasında bulunması ve nakit fazlasının banka hesaplarında yer almasıdır. Kasa hesabının bakiyesi fazla olan şirketler; ticari teamüllere uygun davranmayıp kasadaki parayı değerlendirmemek suretiyle, şirketi elde edeceği faiz gelirinden yoksun bıraktığı ve varsa alınan kredi borcuna bağlı olarak şirketi faiz gideri ödemek durumunda bıraktığı gerekçesiyle eleştirilebilir. Kasadaki fiktif nakit fazlalığı ayrıca vergisel açıdan bu tutarın işletme sahipleri tarafından işletmeden çekildiği ve şahsi tasarruflarında kullandıkları şeklinde yorumlanmaktadır. Ancak, kasa hesabı bakiyesinin tamamı faiz hesabında dikkate alınmayacak, işletmenin işlemleriyle uyumlu normal kabul edilebilecek azami kasa tutarı (azami bakiye) tespit edilecek ve bu tutarın üzerinde kalan bakiyeler “Adat Yöntemiyle” faiz hesabında dikkat alınacaktır.

Kasa Hesabına Adat Yöntemiyle Faiz Hesabı

Adat finansal literatürde (gün x kredi tutarı) şeklinde açıklanabilmektedir. Dolayısıyla bilindiği üzere klasik günlük faiz hesabı ise (gün x kredi tutarı x faiz oranı) / 36500 şeklinde olmaktadır. Genelde faiz hesaplanmasında gün farkını yıl 360, ay 30 gün olarak dikkate alma yöntemi kabul görmüştür. Bununla birlikte şu noktaya dikkat etmekte fayda vardır; faiz oranı yıllık olarak tespit edilmişse (ki adat hesabında öyledir) paydanın yıllık gün sayısı x 100 olması gerekir. Bu gerekçeyle yukarıdaki formül paydasında 365 x 100 rakamı kullanılması önerilmektedir.

Vergisel açıdan yapılacak adat yöntemiyle faiz hesabında buradaki kredi tutarı; kasa hesabı açısından ticari hayatın gerekleri, işletme olağan nakit çıkışları üzerinde olduğu ve işletmenin gelir hanesine girmeyen bir şekilde, işletme kayıtları dışında değerlendirildiği kabul edilen tutardır.

Ancak dikkat edilecek husus, kasa hesabı bakiyesinin tamamı faiz hesabında dikkate alınmayacak, normal olarak kabul edilebilecek azami kasa tutarı (azami bakiye) tespit edilecek ve asgari tutarın üzerinde kalan bakiyeler faiz hesabında dikkat alınacaktır.

Ortaklardan Alacakların Adat Yöntemiyle Faiz Hesabı

İşletme ortakları ile sürekli ilişki içinde olacaktır ve bu normaldir. Vergisel yönden eleştirilen ise ortaklara işletme kaynaklarının bedelsiz, karşılıksız ve uzun süreli olarak tahsis edilmesi, kullandırılmasıdır. Ayrıca, tersi durumda ise, yani ortak işletmeye yüksek tutarlarda borç verdiyse bu borç için işletmeden faiz isteyemez. Bu faiz vergi mevzuatımız açısından kanunen kabul edilmeyen giderdir. (GVK. Md.41/4)

Vergi uygulaması açısından ve muhasebe ilkeleri gereği de işletmenin sahiplerinden ayrı bir tüzel kişiliği vardır. İşletmenin geliri, gideri, kaynakları işletme sahiplerinden ayrıdır. İşletme sahipleri, kendilerine tanınan yasal yollar haricinde (sermaye azaltımı, kar dağıtımı, tasfiye, vb.) haricinde işletme kaynaklarını kesinlikle bedelsiz olarak kullanamazlar. İşletmeye konu malları bedelsiz veya emsalinden daha düşük bir bedelle satın alamazlar.

Uygulamada işletmeler ortaklarına çok yüksek tutarlarda borçlu gözükebildikleri gibi (331 Ortaklara Borçlar Hesabı) ortaklarından çok yüksek tutarlarda alacaklı da (131 Ortaklardan Alacaklar) olabilmektedirler. Tabii bu cari hesap ilişkileri bazen başka hesaplarda da gerçekleşebilecektir. Önemli olan; ticari olsun veya olmasın, işletmenin ilgili kişilerle, özellikle de ilişkili şirketlere ve ortaklarına cari hesap ilişkilerinde emsal kurum veya kişilere nazaran avantaj, menfaat sağlayıp sağlamadığıdır.

Uygulanacak Faiz Oranı

Danıştay 3. Dairesinin 07.10.1999 tarihli E.1998/1662 ve K.1999/3270 sayılı kararında özetle; “şirket ortaklarına faiz tahakkuk ettirilmeksizin ödünç para verilmesi suretiyle örtülü kazanç dağıtımında matrah farkı hesaplanırken, paraların şirketten çekildiği ve tekrar şirkete yatırıldığı tarihler arasındaki süre için o tarihler arasında merkez bankası tarafından uygulanmış olan reeskont faiz oranının esas alınması gerektiği” belirtilmiştir.

Vergi Usul Kanunu (Seri No: 238) Genel Tebliğinde reeskont tutarının hesaplanmasında; faiz oranı olarak reeskont işlemlerinde uygulanan faiz oranının değil, kısa vadeli avans işlemlerinde uygulanan faiz oranının esas alınması gerektiği açıklanmıştır.

Reeskont faiz oranı: Merkez Bankası, bankacılık kesiminin geçici likidite ihtiyaçlarının karşılanması için, bankalar tarafından verilecek ticari senet ve vesikaları reeskonta kabul edebilir. Reeskonta kabul edilecek ticari senet türleri ve diğer koşullar Merkez Bankasınca belirlenir. Bu işlemler için Merkez Bankası tarafından uygulanan faize "reeskont faiz oranı" adı verilmektedir. Merkez Bankası reeskonta kabul edebileceği senetler karşılığında avans da verebilmektedir. Ekonomideki para arzı ve kredi genişlemesi dikkate alınarak belirlenen reeskont faiz oranı, mevcut durumda uygulanan para politikası kapsamında bir para politikası aracı olarak önemini kaybetmiştir.

Adatlandırma Mini Programı

Adalandırma hesapları için geliştirdiğimiz mini programı adat tetkik bağlantısından tetkik edebilirsiniz.

      

Diğer Son Haberler